Leestijd: 4 minuten
1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet vervangt veel ‘’oude’’ wetten waaronder de Wet ruimtelijke ordening. Inmiddels zijn we alweer een tijdje verder en is het voor veel mensen nog onbekend wat een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) motivering daarin betekent. In deze blog vertellen wij jou er meer over.
Inhoudsopgave
Wat is er veranderd met de inwerkingtreding van de Omgevingswet?
Zoals in een eerdere blog van ons beschreven vervangt de Omgevingswet meerdere ‘’oude’’ wetten. Denk daarbij aan de Wet ruimtelijke ordening, Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, Wet geurhinder en veehouderij, Wet geluidhinder, Wet bodembescherming, de Crisis- en herstelwet en meer. Ook worden er diverse wetten deels opgenomen in de Omgevingswet zoals delen van de Erfgoedwet en Wet milieubeheer.
Wat betekent dit concreet voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) motivering?
Een term die jou vast niet onbekend zal zijn is de term bestemmingsplanwijziging. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet kennen we de term bestemmingsplanwijziging niet meer maar heet dit een omgevingsplanwijziging. Het woord zegt het al: net zoals bij het wijzigen van het bestemmingsplan wijzig je nu het omgevingsplan.
Waar je voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet in plaats van een bestemmingsplanwijziging als alternatief een, zoals het in de volksmond heet, ‘’afwijkingsvergunning’’ kon krijgen heet dat nu een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Daarmee vergun je iets dat afwijkt van de regels van het omgevingsplan (zoals je voorheen met de ‘’afwijkingsvergunning’’ afweek van de regels van het bestemmingsplan).
Wat moest je aanleveren bij de vroegere ‘’afwijkingsvergunning’’?
Als je een aanvraag omgevingsvergunning indiende voor activiteiten welke in strijd waren met de regels van het bestemmingsplan dan werd dat automatisch een ‘’afwijkingsvergunning’’. Voordat de aanvraag ontvankelijk werd verklaart moest je bij de aanvraag sowieso een ruimtelijke onderbouwing aanleveren. Een ruimtelijke onderbouwing is een document waarin je aantoonde dat bij jouw planvoornemen (dat in strijd was met de regels van het bestemmingsplan) sprake was van een goede ruimtelijke ordening. Dat betekent in het kort dat je planvoornemen moest voldoen aan diverse wet- en regelgeving.
Een voorbeeld is het transformeren van een voormalige basisschool met de bestemming ”maatschappelijk” tot appartementen. Onderdelen van het aantonen of er sprake is van een goede ruimtelijke ordening zijn aspecten zoals geluid, geur, bodemgesteldheid en de verkeer- en parkeersituatie. In je ruimtelijke onderbouwing motiveer je per onderdeel op basis van de geldende beleidsstukken, wet- en regelgeving dat aan deze aspecten en diens wet- en regelgeving voldaan kan worden en dat het daarmee in de omgeving past.
Een voordeel van bovenstaand voorbeeld is in de regel minder geluidsoverlast bijvoorbeeld. Anderzijds kan de parkeerdruk wel toenemen. Immers: scholieren kwamen veelal op de fiets, nu het appartementen worden zal het aantal auto’s in de omgeving toenemen. Gemotiveerd moet dus worden hoe je de toenemende parkeerdruk gaat oplossen. Bijvoorbeeld met parkeren op eigen terrein, gebruik van een openbare parkeervoorziening in de buurt of anderzijds. Zolang er maar een goed (juridisch onderbouwd) verhaal aan ten grondslag ligt. De meeste gemeenten hebben ook parkeernota’s waarmee je rekening moet houden.
Wat moet je nu aanleveren bij de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA)?
Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) is ook een zogeheten ‘’afwijkingsvergunning’’. Het is een vergunning waarmee je voor jouw planvoornemen en diens activiteiten afwijkt van de regels van het geldende omgevingsplan. Bij deze buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) zul je net zoals voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet een onderbouwing moeten aanleveren. Alleen heet dat document niet meer een ruimtelijke onderbouwing maar een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) motivering. Kortweg: BOPA-motivering.
Waarin verschilt een BOPA motivering met een ruimtelijke onderbouwing?
Bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) motivering hoef je niet meer aan te tonen dat in de nieuwe situatie (de situatie bij uitvoer van jouw planvoornemen) sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Daarentegen moet er in de nieuwe situatie sprake zijn van een ‘’evenwichtige toedeling van functies aan locaties’’. In het kort: ETFAL.
Wat is het verschil tussen een goede ruimtelijke ordening en een ‘’evenwichtige toedeling van functies aan locaties’’ (ETFAL)?
De huidige jurisprudentie gekeken op moment van schrijven van deze blog is het verschil nog niet heel groot. Wel heeft de ETFAL een ‘’bredere scope’’ dan een goede ruimtelijke ordening en doe je er verstandig aan daar rekening mee te houden. Een goede ruimtelijke ordening was simpel gezegd een kader voor de uitvoerbaarheid van een planvoornemen. Toetsende kaders waren aspecten zoals het rijks-, provinciaal-, en gemeentelijk beleid, milieuaspecten zoals geur, geluid, trillinghinder en bodem, ecologie, water, archeologie, cultuurhistorie, externe veiligheid en stedenbouw.
In het geval van ‘’evenwichtige toedeling van functies aan locaties’’ is deze scope zoals gezegd breder. Naast bovengenoemde speelt ook het sociale aspect een rol. Zoals veiligheid, het (lokale) voorzieningenniveau, sociale cohesie, en gezondheid.
In de praktijk blijkt tot op heden dat deze bredere scope vrij gelijk opgaat met zijn voorganger. Een ‘’evenwichtige toedeling van functies aan locaties’’ lijkt in de uitvoer (het opstellen van het product BOPA-motivering) qua inhoud nog veel op de vroegere ruimtelijke onderbouwing. Maar er zijn ook zeker zaken gewijzigd. Zoals bijvoorbeeld de wettelijke grondslagen. Maar ook recente jurisprudentie. Denk bijvoorbeeld aan de spuitvrije zones waarmee je rekening moet houden in je planvorming (zones waarin geen gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt nabij gevoelige functies zoals woningen). Uiteraard hangt dat ook af van wat je planvoornemen is.
Wet- en regelgeving, maar ook zeker jurisprudentie maken dat je met steeds meer dingen rekening moet houden. En deze zaken dus ook goed moet motiveren in jouw BOPA-motivering.
Conclusie BOPA-motivering
Heb je plannen die afwijken van de regels van het omgevingsplan maar wil je jouw plannen toch realiseren? Dan heb je een BOPA-motivering nodig. Of heb je een brief van de gemeente dat je een BOPA-motivering nog moet aanleveren? CADDESK kan jou daarbij ondersteunen. Wij kunnen ook het gehele traject begeleiden van voorbereiding tot omgevingsvergunningsaanvraag! Contact met ons opnemen kan middels dit formulier.
Jorrit Zeldenrust
16 maart 2025